Tanrı, Âdem, âlem

“O yüzden işi bilen mürşitler Tanrı-âlem ilişkisinden bahsetmezler. Tanrı-Âdem-âlem ilişkisinden bahsederler.”

Avcıoğlu, işi bilen mistiklerin “ondan başka varlık yoktur, ondan başka fail de yoktur” dedikten sonra Tanrı ile âlem ilişkisini yalnız bırakmadığını, ortaya varoluşsal benliğe bitişmiş sapiensi koyduğunu anlatıyor; adına Âdem diyor. Âdem bir yönüyle âlemin bir nesnesidir, organizmal benliği, zihni ve içgüdüleriyle değişime tabidir; öbür yönüyle bilinç ve nitelikli benlik farkındalığı sayesinde bir tanrısallık yönü taşır. Bu yüzden “Tanrı ve onun atadığı halife” denmiştir; halife yalnızca yönetici değil, yerini alan demektir; bütün kavramları belirleyen onun aklı, bütün duygu durumlarını belirleyen onun zihnidir.