Gnostisizm ve irfan

“İrfan tanımakla ilgilidir, bilmekle değil; tanımak deneyimle olur.”

Avcıoğlu, mistisizm, gnostisizm, ezoterizm, okültizm ve spiritüalizm gibi sık duyulan ve birbirine karıştırılan kavramların hepsinin genel mistisizm başlığının altında olduğunu, tarz ve metot farklılıklarını ifade ettiğini söylüyor; mistisizm, yani gizemcilik en tepedeki ana kavramdır. Gnostisizm Grekçe gnosis kelimesinden gelir; Türkçede tam karşılığı yoktur, Arapçada irfan karşılar: rasyonel düşünceyle ya da deney ve gözlemle edinilmeyen, içsel sezgi, kalp gözü yoluyla edinilen bilgi. Arif kökünden gelir ve tanımakla ilgilidir. Bazı konulardaki bilgilere ya da deneyimlere içsel sezgi yoluyla ulaşan gruplara gnostikler denmiştir.