İçeriğe geç
Sevgili İnsan
Giriş

Videolar › Kim bu gözlerindeki yabancı?

Kim bu gözlerindeki yabancı?

Murat Avcıoğlu, aynada bize bakan kişinin varoluşsal olarak biz olmadığını ve kendini tanımanın neden her şeyin başı olduğunu anlatıyor.

Videonun bölümleri31 bölüm
Kesitler videonun neresinde?10 kesit · 31 bölüm
Şeritte parmağını gezdir ya da dokun: video o kesitten çalmaya başlar. Aşağıdaki düğmelerle kesitten kesite de geçebilirsin.

Bu videoda

Depresyonun, nevrozun ve huzursuzluğun en dibinde “Ben kimim?” sorusuna verilen yanlış cevap yatar; bu, yeryüzündeki en eski ve en büyük yanılsamadır. Kendimizi tanıtırken saydığımız ad, cinsiyet, millet, din, ideoloji ve değer yargılarının hiçbirini kendimiz seçmedik; bunlarla bizi anne babamız, çevremiz, devlet, toplum ve insanlık şartlandırdı. Bu insan yapımı kimliğin adı karakter benliktir. “Ego” yerine bu kavramın kullanılması hem Freud'un kişilik modelinden hem de dinlerin standart ruh anlayışından ayrılmayı yansıtır. İnsanda karakter benliğin ve organizmal benliğin yanında bir de varoluşsal benlik vardır.

Özetin devamını oku (1 paragraf)Özeti kısalt

Tam hafıza kaybı yaşayan birinin adını bile unuttuğu hâlde “Ben kimim?” diye sorabilmesi, bu varoluşsal benliğin en somut delilidir. Aynı kişiye iki yılda bambaşka bir ad, din ve değerler öğretilebiliyorsa dinlere şu soru sorulmalıdır: Dirilecek ruh hangisi olacak? Bütün geleneklerin kapısında yazan “Kendini tanı”, bilmenin değil tanımanın konusudur. Kısa sürede şifa vaat eden terapiler yalnızca birer araçtır; herkes kendi yolunu kendisi çizmelidir. Yunus Emre'yi ziyarete götürülen Kanadalı ateist bir mühendisin hatırası ve gagasındaki bir damla suyla İbrahim'in ateşine koşan serçenin hikâyesi aynı sonuca varır: Bu içsel yolculuk, içimizdeki boşluğu başka insanlarla ya da eşyalarla dolduramayacağımızı fark etmektir.

Bu videodan 10 kesit

3 dk
Ben kimim?

Sorunun kökü: “Ben kimim?” sorusuna yanlış cevap

Depresyonun, nevrozun, hayattan keyif alamamanın ve huzuru bulamamanın yüzeyde onlarca makul sebebi vardır. Avcıoğlu'na göre ise hepsinin en dibinde, insanın “Ben kimim?” sorusuna verdiği yanlış cevap yatar. İnsan, elli ila yetmiş bin yıl önce kendi benliğinin farkına vardığında ilk yanılsamasını da yaşamıştır; yeryüzündeki en eski ve en büyük yanılsama budur. Bir soruya yanlış cevap verdiyseniz, onun üzerinde on bin yıl da uğraşsanız sorunu çözemezsiniz; çünkü tarlada kaybettiğinizi evin mutfağında arıyorsunuzdur.

“Tarlada kaybedilen bir şey evin mutfağında bulunamaz.”

Videonun 3:02 anından
Kesiti aç
2 dk
Ben kimim?

Aynada gördüğümüz kişi varoluşsal olarak biz değiliz

Kendimizi hiç tanımayan birine anlatırken adımızdan başlarız; cinsiyetimizi, milletimizi, dinimizi, ideolojimizi, değer yargılarımızı sayar ve sonunda “İşte ben buyum” deriz. Avcıoğlu'nun da içinde bulunduğu küçük grup, binlerce yıldır bu cevabın kökten yanlış olduğunu söyler: Varoluşsal olarak biz, o saydıklarımız değiliz. Videonun adı da buradan gelir: Sabah aynaya baktığımızda gözlerinden bize bakan kişi, varoluşsal olarak biz değiliz. Avcıoğlu'na göre öfkemizin, depresyonlarımızın, mutluluklardan bile doya doya keyif alamayışımızın kökünde de bu yanlış cevap vardır.

“Aynada gözlerinden bize bakan kişi, varoluşsal olarak biz değiliz.”

Videonun 14:02 anından
Kesiti aç
1 dk
Ben kimim?

Kimliğimizi biz seçmedik

Karakter benliği önce anne babamız, sonra yakın çevremiz, okul ve devlet, toplum ve en sonunda insanlığın on bin yıllık kabulleri şekillendirir. Avcıoğlu'na göre on üç ila on beş yaşına geldiğimizde, hiçbirini kendimiz seçmediğimiz ve doğruluğunu kendimiz araştırmadığımız bir kimliğe bürünmüş oluruz. Adımızı bile anne babamız koyar; milletimiz, inancımız, doğrularımız ve yanlışlarımız da bize hazır verilir. Dört beş yaşındaki bir çocuk, annesi babası ne derse onu doğru kabul eder; buna karşı savunmasızdır.

“Adımızı bile anne babamız koyar.”

Videonun 39:49 anından
Kesiti aç
2 dk
Felsefenin temel soruları

Bilmek değil, tanımak

“Men arefe nefsehu fekad arefe rabbehu”: Kim kendini tanırsa, şüphesiz Rabbini de tanımıştır. Orta Doğu'daki deneyimci mistiklerin bu sözü o kadar etkiliydi ki sonradan hadis kitaplarına bile girdi. Avcıoğlu dikkat çekiyor: Söz, “bilmek” anlamındaki “alleme” ile değil, “tanımak” anlamındaki “arefe” ile kurulmuştur. Evrende kesin bilginin konusu olan şeyler vardır; ama “İnsan nedir?” sorusunun sabit bir cevabı yoktur, insan şartlar değişince kendini bile tanıyamayabilir. Bu yüzden “Ben kimim?” bilmenin değil, tanımanın konusudur.

“Ben kimim, insan nedir; bunlar bilmenin değil, tanımanın konusudur.”

Videonun 59:07 anından
Kesiti aç
2 dk
Ölüm ve sonrasındaki bilinmezlik

Ben kimim?

Avcıoğlu'na göre karakter benliğin insan yapımı olduğunun en somut delili tam hafıza kaybıdır. Tam hafıza kaybı yaşayan biri iyileşip kalktığında adını bile söyleyemez; ama bir şey kalmıştır, “Ben kimim?” diye sorar. Şartlanmalar silinmiştir, yine de “ben” diyebilen bir şey hâlâ oradadır. Avcıoğlu varoluşsal benlik dediği şeyin bu olduğunu söylüyor: İnsan yaşlanır, hastalanır, ölür; ama varoluş yaşlanmaz, hastalanmaz, ölmez. Varoluş dediği, insanların Tanrı adını verdiği bütündür.

“Hafızanı tamamen kaybetsen de varoluşu kaybedemezsin.”

Videonun 1:01:56 anından
Kesiti aç
1 dk

Hızlı şifa vaat eden yöntemler neden yetmez?

Avcıoğlu, nefes terapisiyle on beş günde, kuantum terapiyle üç ayda şifa vaat edenlerin kimsenin kötülüğünü istemediğini söylüyor; “Ücretlerini de alsınlar, helal hoş olsun” diyor. Ama onlar da aynı yanılsamanın içindedir; zihni ve karakter benliği bu kadar basit bir şey sanırlar. Oysa bu, elli ila yetmiş bin yıllık en büyük yanılsamadır. Peki kimi iyileştirecekler? Terapist karşısında Murat Bey'i görür; oysa Avcıoğlu varoluşsal olarak Murat Bey değildir. O kimliği annesi, babası ve toplum yapmıştır.

“Ben, varoluşsal olarak Murat Bey değilim.”

Videonun 1:11:32 anından
Kesiti aç
Kalan 4 kesiti gösterKesitleri topla
1 dk
Acı ve duygular

Kalple yaşanan duygular

Avcıoğlu hakikat boyutundan konuşuyor: Aramızda ayrı gayrı yoktur. Hepimiz için üzüldüğünü, buranın büyük bir cehennem olduğunu ama bunun bile bir lütuf olduğunu bildiğini söylüyor. İstediği şu: Bu cehennemde daha fazla yanılsamalı ıstırap çekmeyelim. Saçma ve anlamsız acılardan kurtulduğumuzda, gerçek acıları olgunlukla, zihnimizle değil kalbimizle yaşayabiliriz. Çünkü zihinle yaşanan duygular, en güzelleri bile olsa saplantıya dönüşür; harika başlayan aşkların saçma kavgalara dönmesi bundandır. Kalple yaşanan üzüntüde ise yalnızca üzülürüz; depresif ya da nevrotik olmayız.

“Zihinle yaşanan duygular, en güzelleri bile olsa, saplantıya dönüşür.”

Videonun 1:15:10 anından
Kesiti aç
2 dk
Ben kimim?

Farkında olabilen yıldız tozları

Avcıoğlu'na göre bu evrende yapayalnızız: Tanrı'ya dua edersin, Tanrı sana cevap vermez; çünkü biz burada onun halifesiyiz. Halife yönetici demek değildir, “Yerime koydum” demektir. Neden böyle olduğunu, öncesini ve sonrasını bilmiyoruz; bu, inancın ve imanın konusudur. Ama gördüğümüz bir nitelik farkı var: Hepimiz yıldız tozuyuz; ama biz, yıldız tozu olduğunun farkında olabilen ve bunu seslendirebilen yıldız tozlarıyız. Bu farkı görmezden gelip “Hepimiz sincabız, tavşanız” demek, ona göre akla ve insanlığa hakarettir.

“Hepimiz yıldız tozuyuz; ama biz, yıldız tozu olduğunun farkında olabilen ve bunu seslendirebilen yıldız tozlarıyız.”

Videonun 1:19:07 anından
Kesiti aç
3 dk

Herkes kendi mesihi ve mehdisi olmak zorundadır

Avcıoğlu'na göre kavga etmemize gerek yok; insanlık olarak hepimiz varoluş soru ve sorunlarının pençesinde inliyoruz ve bu evrende yapayalnızız. Mehdileri, mesihleri, Godot'ları bekliyoruz; ama on bin yıldır gelmediler ve gelmeyecekler. Bilinçte herkes kendi mesihi, kendi mehdisi olmak zorundadır. Halife olacaksak, Tanrı'nın bize bahşettiği bütün yetkinlikleri sonuna kadar kullanacağız; yanlış şeyler söyleyecek, kavgalar edeceğiz, çünkü burası diyalektik bir evrendir. Umudu şu: Aklımıza ihanet etmeden sakince yolumuzda yürürsek, çocuklarımız ve torunlarımız, küçük kız çocuklarının yataklarına bomba düşecek diye korkmadan uyuduğu bir dünya kurabilir. Sözlerini şöyle bağlıyor: “Biz dayanamayız, ağlarız. Bizim kalbimiz yufkadır.”

“Bilinçte herkes kendi mesihi ve kendi mehdisi olmak zorundadır.”

Videonun 1:21:52 anından
Kesiti aç
1 dk
Her türden yalnızlık

Boşluk dışarıdan doldurulamaz

Yayının sonunda Avcıoğlu, hayatı olgunlukla karşılamamız gerektiğini söylüyor: Zor bir dünyada yaşıyoruz; olabildiğince sakin kalmaya, büyük acılarda birbirimizle paydaş olmaya, yakınlarımızla ve dostlarımızla hep iyilikten, esenlikten ve şefkatten yana olmaya çalışalım. Ona göre bu içsel yolculuk, içimizdeki boşluğu başka insanlarla ya da eşyalarla dolduramayacağımızı fark etme yolculuğudur. Bir süre devam edince, aslında boşluk diye bir şey olmadığını da fark ederiz. Aynı yolculukta, bunu insan kardeşliği içinde paylaştığımızda biraz rahatlayıp nefes alabildiğimizi de görürüz.

“İçsel yolculuk, içimizdeki boşluğu başka insanlarla ya da eşyalarla dolduramayacağımızı fark etme yolculuğudur.”

Videonun 1:32:42 anından
Kesiti aç

Sıradaki videolar

Yeni bir kesit yayımlanınca haber ver

Sık sık e-posta göndermeyiz; yalnızca yeni video ve canlı yayın tarihi olduğunda. Her e-postanın altındaki bağlantıyla istediğin an ayrılabilirsin.