İçeriğe geç
Sevgili İnsan
Giriş

Konular › Bilim nedir, nasıl çalışır?

Bilim nedir, nasıl çalışır?

Bilim teknoloji değildir; hipotezden yasaya basamaklar, tümevarım ve tümdengelim, nedensellik, determinizm ve kuantum, dogmatizm ve sahte bilim. Bilimin temel kavramlarını durak durak dinle. Sırayla dinleyebilir, istediğin an durup bırakabilirsin.

0 / 26 durak · toplam 46 dkHenüz başlamadın
Durak 1 · 1 dk · Şimdi buradasın

Bilim mi, teknoloji mi?

“Teknoloji ile bilim nitelik farklı iki şeydir.”

Avcıoğlu, bugün bu toplumda bilimi ve aklı övmenin sosyal bir statü sağlayan bir retoriğe dönüştüğünü, oysa içi biraz deşildiğinde çoğunun bu konularda bilgisiz olduğunu söylüyor. Bir zamanlar sokakta ve internette, bu işin erbabı sayılabilecek insanlara bilimin tanımını sormuş; yüz kişiden elli altmışa yakını bilim diyerek aslında teknolojinin tanımını yapmış. Oysa teknoloji ile bilim nitelik bakımından birbirinden farklı iki şeydir.

Durak 2 · 2 dk

Bilim kavramının tanımı nedir?

“Bilim, evrendeki nesne ve olguları kurallı biçimde, deney ve gözleme dayanarak açıklamaya çalışan kurallar bütünüdür.”

Durak 3 · 1 dk

Bilimin temel amacı evrendeki nesne ve olguları açıklamaktır

“Bilim, nesne ve olguları kesin ve sağlam bilgiyle açıklamaya çalışır.”

Durak 4 · 3 dk

Bilim, felsefenin içinden doğdu

“Bilim, erken dönemlerde felsefenin içinde bir şube gibi var olmuştu.”

Durak 5 · 2 dk

Hipotez ve tez

“Hipotez, bir konu hakkında araştırma yapılacaksa önden söylenen geçici ve henüz kanıtlanmamış bir çözüm önerisidir.”

Durak 6 · 2 dk

Kuram (Teori) nedir?

“Bilimin kendi jargonunda teori ya da kuram, çok güçlü bir açıklama demektir.”

Durak 7 · 1 dk

Yasa en üst basamaktır

“Aşağıdan yukarı, zayıftan güçlüye doğru: hipotez, tez, kuram ve en yukarıda yasa.”

Durak 8 · 1 dk

Deney, gözlem ve veri

“Deney, gözlem ve veri, bilimin önemli kavramlarındandır.”

Durak 9 · 3 dk

Bilimin konusu ne olmalı?

“Bilimin konu alanının ne olduğu tartışması bugün hâlâ sürmektedir; bilim felsefesinin bir konusudur.”

Durak 10 · 1 dk

Matematik bilim midir?

“Bilimcilere göre matematik bir bilim değil, bilimin kullandığı en güçlü metotlardan biridir.”

Durak 11 · 1 dk

Tarihin yasaları var mı?

“Tarihin yasaları olup olmadığı tartışması hâlâ sürmektedir.”

Durak 12 · 2 dk

Tümevarım: özelden genele

“Bakırı ısıttık, genleşti; demiri ısıttık, genleşti; alüminyumu ısıttık, genleşti. Demek ki tüm metaller ısıtıldığında genleşir.”

Durak 13 · 2 dk

Bütün kuğular beyaz mıdır?

““Bütün kuğular beyazdır” önermesi çökmüştür.”

Durak 14 · 2 dk

Tümdengelim: genelden özele

“Tümdengelim, genelden özele inmektir.”

Durak 15 · 2 dk

Bir şeye bilimsel denmesi için

“Bilimsel sayılan bir şey yanlışlanabilir, doğrulanabilir, sınanabilir ve gözlemlenebilir olmalıdır.”

Durak 16 · 2 dk

Güneş her sabah doğacak mı?

“Güneşin her sabah doğması bunun yasa olduğunu göstermez; çünkü biz sınırlı sürede gözlem yapan varlıklarız.”

Durak 17 · 2 dk

Bilimcilerin de ön kabulleri var

“Ön kabul zaten inanç demektir.”

Durak 18 · 3 dk

Newton’un mekanik evreni

“Deterministik evrende her şey bir formülle önceden belirlenmiştir ve o formüle göre ezelden ebede kadar gider.”

Durak 19 · 1 dk

Kuantumu anladım diyen anlamamıştır

“Kuantumu anladım diyenin anlamadığından emin olabilirsiniz.”

Durak 20 · 1 dk

Elektronun yerini bilemezsin

“Sen bir elektronun yerini bile bu evrende bilemiyorsun.”

Durak 21 · 2 dk

Olasılıkları çöktüren gözlemci

“Sonsuz olasılıkları çöktürebilmek için, sonsuz olasılıkları aynı anda gözlemleyebilen bir akıl gerekir.”

Durak 22 · 1 dk

Higgs parçacığı ve klasik mantık

“Kuantum dünyasını klasik mantıkla açıklayamazsınız.”

Durak 23 · 2 dk

Dogmatik olmak ideolojik cinnetten gelir

“Bir insan ideolojik cinnete düştüyse totaliter ve dogmatiktir.”

Durak 24 · 1 dk

Dogmatik ve ideolojik olan hakikati bulamaz

“Hakikat özgür akıllara, özgür zihinlere âşıktır.”

Durak 25 · 2 dk

Her şeyi tek bir yetinin konusu sanmak

“Biri her şeyi bilmenin konusu sanıyor, öbürü her şeyi sezginin, bir başkası her şeyi inancın konusu sanıyor.”

Durak 26 · 3 dk

Sahte bilim nedir?

“Bilimsel görünüm adı altında, bilimsel ölçütlere uymayan ama bilimselmiş gibi gösterilen her türlü yazı, makale, rapor ve argüman sahte bilimdir.”

Bir sonraki yol

Ölüm ve sonrasındaki bilinmezlik

Yolu aç