Videolar › Psikolojinin temel kavramları
Murat Avcıoğlu, psikoloji sözcüğünün kökünden başlayarak psikoloji, psikanaliz ve psikiyatri arasındaki farkı, biliş ve bilinç kavramlarını ve Freud'un kişilik kuramını anlatıyor.
Temel kavramlar serisinin son bölümünde Murat Avcıoğlu, psikolojinin temel kavramlarını anlatır. Önce “psikoloji” sözcüğünün kökenini Psyche efsanesiyle açıklar; psyche'nin zihnin genel adı hâline gelişini anlatır. Ardından psikoloji, psikanaliz ve psikiyatri arasındaki farkı tanımlar: psikoloji insanın zihnini ve davranışlarını inceleyen bilim dalıdır, psikanaliz Freud'un kurduğu hem bir kişilik kuramı hem de bir tedavi yöntemidir, psikiyatri ise zihinsel bozuklukların teşhis, tedavi ve önlenmesiyle ilgilenen tıp dalıdır.
Biliş kavramını tanımlar: öğrenme, algılama ve bilgi işleme gibi zihnin tüm faaliyetlerini kapsar ve bilinçle karıştırılmaması gerektiğini söyler. bilişsel süreçler ise düşünme, öğrenme, hatırlama ve karar verme gibi konuları inceler. Psikanalizin ve psikiyatrinin eleştirisini yapar; Pavlov ve Sovyetler Birliği'ne, bilim akademisinin kuruluşuna ve iyileştirme iddialarına değinir. Freud'un bilinç dışına hipnoz, serbest çağrışım ve rüya analiziyle ulaşma denemelerini anlatır. Freud'daki önbilinç ile bilinç dışı ayrımını anlatır. Freud'un kişilik kuramındaki id, ego ve süperego'yu açıklar ve ego kelimesinin Freud ile mistisizmde farklı anlamlar taşıdığını belirtir. Video, psikoterapi kuramlarını sayarak biter.
5 dkAvcıoğlu, psikoloji sözcüğünü Psyche'nin efsanesiyle açıklar. Psyche, Afrodit'in cezalarından ve zorluklardan kendi zihniyle sıyrılıp tanrısallığa yükselir. Avcıoğlu'na göre bu dönüşüm, sözcüğün insan zihninin genel adı olmasına yol açmıştır.
“Psyche, o büyük dönüşümü yaşadığı için insan zihninin genel bir adı oldu.”
1 dkAvcıoğlu üç kavramı ayırır. Psikoloji, insanın zihnini ve davranışlarını inceleyen bilim dalıdır. Psikanaliz, Freud'un kurduğu hem bir kişilik kuramı hem de bir psikolojik tedavi yöntemidir. Psikiyatri ise zihinsel bozuklukların teşhis, tedavi ve önlenmesiyle ilgilenen tıp dalıdır.
“Psikanaliz, hem bir kişilik kuramı hem de bir psikolojik tedavi yönteminin adıdır.”
1 dkAvcıoğlu bilişi bilinçle karıştırmamak gerektiğini söyler. Biliş, zihnin öğrenme, algılama ve bilgi işleme gibi tüm faaliyetlerinin adıdır. Bilişsel süreçler; düşünme, öğrenme, hatırlama, karar verme ve yargılamayı inceler.
“Biliş, zihnimizin, aklımızın tüm öğrenme, algılama, bilgi işleme gibi faaliyetlerinin tamamına verilen addır.”
1 dkAvcıoğlu, Freud'daki önbilinç ile bilinç dışı ayrımını anlatır. Önbilinç, o anda hatırlamadığımız ama biraz düşününce hatırladığımız şeylerdir. Bilinç dışı ise farkında olmadığımız katmandır.
“Bilincimizin hemen altında, birazcık düşündüğümüzde hatırladığımız şeyler bekler.”
1 dkAvcıoğlu, Freud'un kişilik kuramındaki üç katmanı anlatır. İd haz ilkesiyle hemen doyum ister. Süperego, toplumun önünde mükemmel görünme ilkesini temsil eder. Ego ise gerçeklik ilkesine göre ikisi arasında denge kurar.
“İd, ahlak, zaman ve mantık bilmez; canı ne istiyorsa hemen doyurmak ister.”
1 dkAvcıoğlu, Freud'un kişilik kuramındaki “ego” ile mistisizmdeki “ego” kavramının aynı şey olmadığını söyler. Mistisizmde ego; karakter benlik, isim benlik anlamında kullanılır.
“Freud'un ego kelimesi ile mistisizmdeki ego aynı anlamda değildir.”
1 dkAvcıoğlu, Freud'un bilinç dışına ulaşmak için önce hipnozu, sonra serbest çağrışımı ve rüya analizini denediğini anlatır. Her birinden vazgeçtiğini de belirtir.
“Hareketlerimizin dokuzda sekizini bilinç dışı yönetir.”
1 dkAvcıoğlu, Freud'un kırk yıllık çalışmasının sonunda “insan tedavi edilemez” dediğini aktarır ve bu cümleye kendi görüşüyle katıldığını söyler.
“İnsan tedavi edilemez; bunu biz de altına imza atıyoruz.”
Sık sık e-posta göndermeyiz; yalnızca yeni video ve canlı yayın tarihi olduğunda. Her e-postanın altındaki bağlantıyla istediğin an ayrılabilirsin.
