Hesap verme şartlandırması

“En derinlerimizde bu şartlandırmanın tedirginliği vardır.”

Avcıoğlu, üç dört bin yıldır bazı dinlerin, özellikle Semitik dinlerin insanlığın zihnine yerleştirdiği şartlandırmayı anlatıyor: bizi Tanrı yarattı, burada imtihan ediyor, ölümden sonra diriltilip yaptığımız her şeyin hesabını verecek ve karşılığında ödül ya da ceza göreceğiz. Bunun binlerce yıl boyunca kuşaklar üzerinde büyük bir şartlanma oluşturduğunu, mutlak manada inkâr edenlerde bile bilinç dışında derinlerde bir tedirginlik bıraktığını söylüyor; bunu doğru ya da yanlış diye değil, bir sorunun kaynağı olarak anlatıyor.